about_small_1

Hiperbaryczna terapia tlenowa, to metoda zakładająca leczenie z wykorzystaniem tlenu poprzez zwiększenie jego stężenia w powietrzu wdechowym.

    Słowo „hiperbaryczny” pochodzi z języka greckiego i oznacza „nadciśnienie”. Zanim odkryto lecznicze właściwości tlenu, skupiano się na ciśnieniu wdychanego powietrza.

    Umiejętność wykorzystania zbawiennych właściwości wysokiego ciśnienia sięga prawdopodobnie czasów starożytnych. Według przekazów historycznych pierwszą osobą, poddaną działaniu podwyższonego ciśnienia był król Macedonii, Aleksander Wielki. W roku 320 p.n.e. został on prawdopodobnie opuszczony na dno cieśniny Bosfor w odpowiednio zaprojektowanej szklanej beczce.

    Początki terapii hiperbarycznej związane są z osobą brytyjskiego lekarza Henshawa, który w 1662 roku zbudował pierwszy prototyp komory uzdrowiskowej zwany„ Domicilium”. Był to wynalazek ze specjalnym układem zaworów umożliwiających oddychanie powietrzem o podwyższonym lub obniżonym ciśnieniu. Oddychano powietrzem, gdyż nie znano jeszcze wówczas tlenu jako odrębnego pierwiastka chemicznego. Uzyskane przez Henshawa efekty były raczej natury psychologicznej i nie miały związku z rzeczywistymi zmianami w organizmie pacjenta.

    Przełomem w rozwoju nauk przyrodniczych okazało się odkrycie tlenu przez Josepha Priestley’a, który jako pierwszy opublikował rezultaty swych eksperymentów w 1777 roku. Odkrycie umożliwiło dalsze postępy w odkrywaniu leczniczych właściwości tlenu.

Rozkwit terapii hiperbarycznej miał miejsce w XIX–wiecznej Europie.

Komory hiperbaryczne powstawały między innymi we Francji, Holandii, Belgii, Anglii, Szwajcarii i Włoszech. I tak, w roku 1834, francuski lekarz Junod zbudował komorę hiperbaryczną działającą pod ciśnieniem o zakresie od 2 do 4 ATA z myślą o pacjentach ze schorzeniami układu oddechowego. W 1877 roku chirurg Fontaine skonstruował pierwszą przenośną komorę, a dwa lata później opracował komorę będącą jednocześnie salą operacyjną. Wykonano w niej ponad 20 operacji znieczulając pacjentów podtlenkiem azotu. Głębokie znieczulenie możliwe było dzięki wzrostowi ciśnienia parcjalnego tego gazu we krwi tętniczej pacjentów na skutek wysokiego ciśnienia panującego w atmosferze komory.

Pierwsza połowa XX wieku, sprzyjała rozwojowi terapii hiperbarycznej w Stanach Zjednoczonych.Amerykański profesor anestezjologii, Orville J. Cunningham obserwował stan zdrowia osób chorych na zapalenie płuc i grypę przebywających nad morzem i w górach. Dostrzegł on, iż samopoczucie chorych jest lepsze na poziomie morza, gdzie ciśnienie atmosferyczne jest wyższe. To stwierdzenie przyczyniło się do skonstruowania w 1921 roku komory ciśnieniowej o długości ponad 9 metrów i szerokości 3 metrów.

Sukcesy Cunninghama zainspirowały go do budowy wieloprzedziałowej komory ciśnieniowej o długości 25 metrów, gdzie w jednym czasie mogło przebywać do 36 pacjentów, a także kulistej komory-szpitala o średnicy 20 metrów, z pięcioma piętrami oraz 36 dwuosobowymi pokojami z pełnym wyposażeniem. Budowlę tę wraz z kryzysem gospodarczym Stanów Zjednoczonych oraz pogarszaniem się stanu zdrowia profesora(zakończonym zgonem w 1937 roku), ostatecznie zezłomowano w takcie II Wojny Światowej.

about_small_2

about_small_3

Za początek nowoczesnej terapii hiperbarycznej można uznać rok 1959.

Prekursorem był holenderski kardiochirurg, Ide Boerema. Prowadził on eksperymenty na zwierzętach. Udowodnił, iż przeżycie możliwe jest nawet w przypadku pozbawienia zwierzęcia krwinek czerwonych. Było to osiągalne w warunkach hiperbarii tlenowej poprzez fizyczne rozpuszczenie tlenu w surowicy krwi w ciśnieniu na okres trzech lat. Boerema przeprowadzał liczne operacje kardiochirurgiczne wad serca w komorach hiperbarycznych. Ich skuteczność wzmocniła pozycję roli terapii hiperbarycznej w ówczesnym świecie.

Wraz z fenomenalnymi odkryciami zwołano Pierwszy Międzynarodowy Kongres Medycyny Hiperbarycznej, który odbył się w 1963 roku w Amsterdamie. Dalszy rozwój i obserwacje pozytywnych oddziaływań hiperbarycznego tlenu na ludzki organizm skutkował założeniem w 1989 roku europejskiej organizacji o nazwie European Committee for Hyperbaric Medicine (Europejski Komitet Medycyny Hiperbarycznej). Wyżej wymieniona organizacja zajmuje się wytyczaniem bezpiecznych dróg do stosowania leczenia tlenem hiperbarycznym, zgodnie z zasadami Evidence Based Medicine, przez personel wykształcony według wyznaczonych kryteriów.

Medycyna hiperbaryczna jest wciąż dynamicznie rozwijającą się dyscypliną medyczną w związku z powstawaniem nowych, wyspecjalizowanych ośrodków oferujących dany rodzaj terapii. Staranność oraz bezpieczeństwo realizacji hiperbarycznej terapii tlenowej sprawia, że jest ona coraz częściej stosowana w celu wspomagania tradycyjnych metod terapeutycznych, a jej skuteczność niejednokrotnie zaskakuje pacjentów oraz ich lekarzy.